صفر تا صد CIP در صنایع غذایی

CIP در صنایع غذایی چیست؟ سلام به شما دوست عزیز علم فودی. ممنونیم که علم فود رو برای آشنایی با CIP در صنایع غذایی انتخاب کردید. تا پایان این مطلب با علم فود همراه باشید🌹🌹.

اصول عملیات CIP

از آنجا که شیر و فراورده های آن محیط بسیار مناسبی برای رشد میکروارگانیسمها هستند، شست وشو و  ضدعفونی تجهیزات امری ضروری است. عملیات شست وشوی ماشین آلات در سیستم های مداوم و در فواصل زمانی معین انجام میگیرد اما در سیستم های غیرمداوم بعد از اتمام هر مرحله کاری انجام میشود.

 

CIP در صنایع غذایی

مواد شیمیایی پاک کننده در CIP

در عملیات CIP در صنایع غذایی، از مواد شیمیایی پاک کننده استفاده میشود. این ترکیبات باید دارای ویژگی های زیر باشند:

ـ کارایی لازم برای تمیز کردن را داشته باشند؛
ـ برای پرسنل زیان آور نباشند؛
ـ باعث خوردگی تجهیزات نشوند؛
ـ پساب تولیدی از این مواد، برای محیط زیست زیان آور نباشد.

 

مواد شوینده مورد استفاده از دو نوع قلیایی و اسیدی هستند:

سود (سدیم هیدروکسید) یک ترکیب رایج درهمه شوینده ها است. این ترکیب اثر خوبی بر روی لکه های چربی داشته، ضمن اینکه خاصیت باکتری کشی هم دارد.  نیتریک اسید و فسفریک اسید، اسیدهای مورد استفاده برای سیستم شست وشو هستند. در روشCIP بدون اینکه دستگاه ها و تجهیزات باز شوند، با استفاده از گردش آب و محلول های پاک کننده عمل شست وشو انجام میشود.

برای انجام رضایت بخش عملیات CIP در صنایع غذایی تجهیزات باید از جنسی ساخته شوند که نسبت به مواد ضدعفونی و پاک کننده مقاومت کافی داشته باشند و نیز طراحی آنها به گونه ای باشد که هیچ بخشی از سیستم غیرقابل عبور برای مواد شوینده نباشد.

 

عوامل موثر CIP خوب در صنایع غذایی

قبل از انجام عملیات CIP باید شیر باقیمانده درمسیر خطوط تولید را توسط آبی که به داخل لوله ها  فرستاده میشود، بازیابی وجمع آوری کرد. این کار باعث کاهش ضایعات و تسهیل عملیات شست و شو  میشود همچنین مشکلات دفع فاضلاب کمتر میشود. برای انجام یک عملیات CIP موفق باید موارد زیر به دقت محاسبه و کنترل شود:

 

غلظت محلول شوینده در CIP

غلظت محلول سود 2ـ1 درصد و غلظت اسید بین0.8 تا 1/2درصد است.

دمای فرایند در CIP

دمای سود حدود 75 درجه سلسیوس و برای اسید حدود 65 درجه سلسیوس است.

زمان انجام فرایند CIP

براساس روش به کار رفته متغیر است.

فشار فرایند در CIP

فشار محلول های شوینده در عملیات CIP نسبت به فشار حرکت شیر 25ـ20 درصد بیشتر است.

این مقاله رو از دست نده:  اندازه گیری pH پنیر

 

تفاوت CIP برای سطوح گرم و سطوح سرد

در عملیات CIP برنامه ریزی شست وشوی مخازن، لوله ها و سایر تجهیزاتی که گرم نمیشوند با پاستوریزاتور و سایر سطوحی که گرم میشوند، متفاوت است. تفاوت اصلی این دو نوع سیستم وجود مرحله شست وشو با اسید در خط تولید دارای سطوح گرم است. زیرا برای حذف پروتئین های سوخته از جدار تجهیزات باید از یک پاک کننده اسیدی کمک گرفت.

 

انواع CIP در صنایع غذایی

شست و شوی درجا (متمرکز)

عملیات CIP به دو روش متمرکز و غیرمتمرکز انجام میشود:

 روش متمرکز در واحدهای کوچک لبنی با خطوط کوتاه استفاده میشود. آب و مواد شوینده به وسیله پمپ از مخازن ذخیره در ایستگاه مرکزی به مسیرهای مختلف CIP روانه میشوند.در این سیستم آب و محلول های پاک کننده از مخازن ذخیره به طرف ایستگاه مرکزی پمپ شده و در انجا به صورت گرم در مخازن ایزوله نگهداری میشوند. آب شست و شوی نهایی در تانک مخصوصی جمع اوری شده و به عنوان اب شست و شوی اولیه بعد از فرایند بعدی از ان استفاده خواهد شد.

مخلوط آب و شیر حاصل از آبشویی اولیه در مخزن مخصوصی جمع اوری میشود. بعد از چند بار استفاده، محلول های پاک کننده که کثیف شده اند، باید تخلیه شوند و مخزن انها شسته و با محلول تازه پر شود. برای جلوگیری از خطر آلودگی حتما باید تانک های خالی آب را در دوره های معین تمیز کرد. شکل زیر، یک نمونه ایستگاه مرکزی شست وشوی درجا را نشان میدهد. این ایستگاه به صورت خودکار عمل میکند. مخازن برای تنظیم سطح مایعات دارای الکترودهای مخصوصی می باشند و جریان محلول های پاک کننده با یک وسیله حساس کنترل میشود.

 

شست و شوی درجا در کارخانه لبنی، CIP در صنایع غذایی
شست وشوی درجا به صورت متمرکز

شست و شوی درجا (غیرمتمرکز)

روش غیرمتمرکز در کارخانه های بزرگ لبنی که فواصل بین یک سیستم مرکزی ومسیر اطراف برای CIP طولانی باشد مناسب است. پس در این وضعیت تعدادی واحد کوچکتر CIP به جای یک سیستم متمرکز احداث میشوند. این سیستم دارای فاضلاب تولیدی کمی است، بنابراین آسیب کمتری به محیط زیست وارد می کند.

در این حالت تعدادی واحدهای کوچکتر که نزدیک به تجهیزات بخش های مختلف فرایند قرار گرفته اند، جایگزین ایستگاه های بزرگ مرکزی می شوند. این سیستم نیز دارای یک ایستگاه مرکزی برای نگهداری، تنظیم، تهيه غلظت و گرم کردن مواد پاک کننده قلیایی است، که باید بین بخش های مجزا و مختلف شست وشوی درجا در یک خط اصلی توزیع شوند. تهیه آب و حرارت دادن آن (در صورت لزوم پاک کننده اسیدی) به طور ناحیه ای در ایستگاه های فرعی انجام می شود.

این مقاله رو از دست نده:  کاربرد سنسور فشار در صنایع غذایی

اصول کار این ایستگاه ها انجام دقیق مراحل مختلف عملیات شست وشو با استفاده از حداقل میزان مواد پاک کننده است که قادر به شست و شو و نظافت کامل تجهیزات باشند. برای راندن مواد پاک کننده به داخل خط تولید با سرعت زیاد از یک پمپ گردشی قوی استفاده می کنند. در شکل اولین مرحله از عملیات شست وشو در یک مخزن (سیستم غیر مداوم به وسيله آب را نشان می دهد.

آب از یک واحد تبادل حرارت عبور کرده و گرم می شود و سپس وارد مخزن می شود زمانی که حجم آب به مقدار مورد نظر رسید، جریان ورودی قطع و جریان آب به داخل مخزن شروع می شود.

سپس برنامه تغییر کرده و آب به صورت چرخشی در داخل تانک گردش می کند. مرحله بعد پر کردن مخزن از مواد پاک کننده، با آب و اسید است که از خط اصلی وارد می شوند. در هر مرحله تناوب اعمال شست وشو در اصل مشابه اند. آب استفاده شده و مواد پاک کننده و اسید بعد از شست و شو به طرف مخازن جمع آوری و یا به سوی فاضلاب کار خانه هدایت می شوند و مواد پاک کننده قلیایی دوباره به طرف خط اصلی پمپ می شوند.

این سیستم محاسن زیادی دارد. مصرف آب و بخار در این روش بسیار کم است و بقایای شیر حاصل از اولین آب شویی به شکل غليظ شده به دست می آید. این روش بار فاضلاب را در مقایسه با نوع متمرکز که مقدار مصرف مایعات زاید است کاهش می دهد.

 

CIP به صورت غیرمتمرکز، CIP در صنایع غذایی
شست وشوی درجا به صورت غیرمتمرکز

 

برنامه CIP برای یک پاستوریزه کننده با اجزای داغ

1 .آبکشی با آب داغ برای تقریبا 10 دقیقه

2 .استفاده از محلول قلیایی با غلظت 5/0 – 5/1 %برای تقریبا 30 دقیقه در دمای 75 درجه سلسیوس

3 .آبکشی برای حذف باقیمانده قلیا با آب داغ برای تقریبا 5 دقیقه

4 .استفاده از محلول اسید نیتریک با غلظت 5/0 – 1 %برای تقریبا 20 دقیقه در دمای 70 درجه سلسیوس

5.آبکشی متعاقب با آب سرد

6 .خنک کردن تدریجی با آب خنک برای تقریب 8 دقیقه

 

برنامه CIP برای مسیر لوله ها، مخازن و دیگر اجزای سرد

1 .شستشو با آب گرم برای 3 دقیقه

2 .استفاده از محلول های قلیایی با غلظت 5/0 – 5/1 %در دمای 75 درجه سلسیوس برای تقریبا 10 دقیقه

این مقاله رو از دست نده:  صفر تا ۱۰۰ خط تولید کره حیوانی

3 .شستشو با آب گرم برای تقریبا 3 دقیقه

4 .ضد عفونی با آب داغ 90 – 95 درجه سلسیوس برای 5 دقیقه

5.خنک کردن تدریجی با آب برای تقریبا 10 دقیقه (معمولا خنک کردن برای مخازن انجام نمی گیرد)

 

دوره آموزشی متخصص آزمایشگاه مواد غذایی

مجموعه علم فود با همکاری یکی از آزمایشگاه های همکار غذا و دارو و سازمان دامپزشکی، دوره آزمایشگاه میکروبی مواد غذایی و آزمایشگاه شیمی مواد غذایی را به صورت کاملا عملی و تحلیلی تهیه کرده است. در این دوره آزمایش های مهم شیمی مواد غذایی از جمله جدول تغذیه ای مواد غذایی که جزء آزمایشات مهم هستند به صورت کاملا عملی آموزش داده شده است. از مواردی که در دوره عملی آزمایشگاه شیمی آموزش داده شده میتوان به اندازه گیری پروتئین، چربی، قند، نمک، اسیدیته، خاکستر، دانسیته، رطوبت و آزمایشات مهم دیگر مانند اندازه گیری نشاسته در فراورده های گوشتی و اندازه گیری اسیدیته، پراکسید استخراجی روغن و اندازه گیری فیبر خام در مواد غذایی و غیره اشاره کرد.

همچنین در دوره آزمایشگاه میکروبیولوژی مواد غذایی سعی شده چالش های احتمالی در آزمایشگاه میکروبی مواد غذایی بررسی و راه حل هایی برای آن ارائه گردد. نحوه رقت سازی، ساخت محیط کشت، بررسی استاندارد، نحوه افزودن مکمل ها و نحوه کشت و شمارش میکروارگانیسم های مهم و مشترک بین مواد غذایی در این دوره آموزش داده شده است. برای آشنایی با این دوره ها بر روی ثبت نام و شروع یادگیری دوره های شیمی و میکروب کلیک کنید (با امکان دریافت گواهینامه از آزمایشگاه همکار غذا و دارو و سازمان دامپزشکی).

دوره های تخصصی آزمایشگاه

دوره آزمایشگاه شیمی مواد غذایی

آموزش صفر تا صد آزمایشگاه شیمی مواد غذایی به صورت عملی در سایت علم فود به همراه گواهینامه معتبر آموزشی

دوره آزمایشگاه میکروبی مواد غذایی

دوره تخصصی آزمایشگاه میکروبیولوژی مواد غذایی به همراه آموزش اصول تخصصی کار در آزمایشگاه مواد غذایی

دوست عزیز علم فودی اگر می خوای از دوره های تخصصی که علم فود برگزار میکنه باخبر بشی و کلی مطلب علمی در زمینه صنایع غذایی یاد بگیری علم فود رو در اینستاگرام هم دنبال کن (کافیه روی عکس زیر کلیک کنی تا وارد پیج علم فود بشی):

اینستاگرام علم فود

علم فود

این مقاله چقدر براتون مفید بود؟

از 1 تا 5 امتیاز دهید

میانگین رتبه 4.7 / 5. تعداد رای: 57

اولین نفری باشید که نظرتون رو ثبت میکنید

به فایل این مقاله احتیاج داری؟

مقالات سایت علم فود قابل کپی نیستند و در صورت نیاز به فایل متنی میتوانید از طریق لینک زیر اقدام به تهیه آن کنید، توضیحات زیر را با دقت بخوانید.

برای تهیه فایل PDF این مقاله کافیه مراحل زیر رو انجام دهید:

  • وارد لینک پرداخت شوید
  • اطلاعات خودتون رو به صورت صحیح وارد کنید
  • ***در فرم پرداخت لینک مقاله مورد نظر خود را وارد نمائید*** (در صورت وارد نکردن لینک، هیچ فایلی برای شما ارسال نخواهد شد)
توجه کنید که فایل PDF همین مقاله برای شما ارسال خواهد شد. و هیچ محتوای بیشتری نسبت به این مقاله ارسال نخواهد شد. (این قابلیت برای کسانی است که نیاز به فایل محتوا جهت ارائه در دانشگاه یا مقالات دارند است)

با توجه به اینکه فرآیند ارسال به صورت دستی انجام میشود، ممکن است این فرآیند تا چند ساعت زمان بر باشد به همین جهت پس از پرداخت میتوانید از طریق آیکون پشتیبانی که در انتهای صفحه مشاهده میکنید، پیگیری های لازم را انجام دهید

سایر مقالات علم فود

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

علم فود در شبکه های اجتماعی

  • مطالب تخصصی در حوزه صنایع غذایی
  • آموزش های کاربردی و عملی آزمایشـات
  • بررسی چالش خـطوط تولید مواد غذایی
  • آموزش کنکـــــور ارشد صنــــــایع غذایی